شاگرد پدر

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین ، والصلاة و السلام علی سیدّنا و نبیّنا ابی القاسم مصطفی محمد (ص) والسلام علی علّی ابن ابیطالب و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین ، الهداة المهدییّن و لعنت الله علی اعدائهم اجمعین من الآن ألی قیام یوم الدین .

بحث و صحبتمان در جلسه گذشته درباره نصایح و پندهای ذات پروردگار به جناب حضرت عیسی ابن مریم (ع) بود . تا به اینجا رسیدیم که فرمود یا عیسی: ( لیکن لسانک فی السرّ و العلانیّة واحدا ) ای عیسی  زبانت ، گفتارت ، در خلوت و جلوت یکی باشد . نفاق ، دورویی ، دوچهره ای ، دوگانگی از صفات بسیار زشتی است که این انسان ، این اشرف مخلوقات ، این خلیفة الله به آن مبتلا می شود . صفت و مرض بدی است . داروی این صفت تنها و تنها شناخت ذات اقدس باری تعالی است . انسان برای چه گاهی دوچهره ، دورو ، منافق ، دوگانه می شود . قصدی دارد و می خواهد دل ها را صید کند . اگر بداند دل ها و قلب ها و جان ها و روح ها همه در دست خداست . به هر کسی که بخواهد می دهد . عزّت ها ، ذلّت ها و ثروت ها همه چیز در دست اوست . ( تعزّ من تشاء و تذّل من تشاء بیدک الخیر لک علی کلّ شیءٍ قدیر ) یادمان نرود . این را زیاد بخوانیم . بدانیم همه چیز برای اوست . اینجا همه می دانیم که حضرت عیسی ابن مریم (ع) پیغمبر است . معصوم است . اولوالامر است . صاحب شریعت است . صاحب کتاب است . معلم است . انسان عالی است . انسات الهی است . انسانی است که دارای نفس نیست . این ها مطّهرند . طاهر هستند . تزکیه شده هستند . نقص و عیبی ندارند . (فکذلک فلیکن قلبک و بصرک ) و همچنین قلب و چشمت یکی باشد . ما را هم با چشم ببینی و هم با قلب . چشم و قلب و زبانت یکی باشد . جناب عیسی قلبت را ، زبانت را از محرّمات حفظ کن . ( عن المحارم ) یعنی هر چیزی که حرام است . محرمات انسان را زمین می زند . عصیان و معصیت و گناه انسان را بیچاره می کند . در یک عبارت دیگر می فرماید که یا عیسی : ( قل لمن تمرّدَ علیَّ بالعصیان و عمل بالادحان فالیتوقع  عقوبتی فالینتظر ادراک ایّاه سیتلهم هالکین ) جناب عیسی این هایی که از من تمرِد و سرکشی می کنند وعصیان و معصیت و گناه  انجام بدهند و کارهای بد می کنند ، در اعمالشان مداحنه می کنند ، سستی می کنند ، این ها باید منتظر عقوبت من باشند . منتظر نابود شدن باشند . و به همین زودی آن ها را در زمره هالکین ، در زمره بدبخت ها و بیچاره ها گرفتارشان می کنیم . اما کسی که از ما تبعیت کند و اطاعت کند او عزیز می شود . جناب عیسی (ع) به آن ها بگو من را گناه نکنند . عصیان پروردگارش جایز نیست . ( و کُفّ بصرک و اما لا خیر فیه ) چشمت را از آنچه که خیر و صلاحی در آن نیست  مواظبت کن  ( فکم من ناظر نظرتاً قد زرعت فی قلبی شهوتاً و بردت فی موارد فی هذه الهلکة ) جناب عیسی (ع)  چه بسیار افرادی ، چه بسیار انسان هایی نظاره کنندگان و افرادی بودند که با یک نگاه بذر و تخم گناه و امیال نفسانی در دل های این ها کاشته شده است . و این بذر شهوت ثمره داد . سبز شد . درختی شد . شجره ملعونه و شجره هلاکت و نابودی شد . میوه های تلخی داد . میوه های بدی داد . انواع شهوت ها . شهوت مال ، شهوت مقام ، شهوت جاه ، شهوت جنسی ، نعوذ باالله . یا عیسی (ع) ، ( کن رحیماً مترّحماً ) جناب عیسی ، سعی کن رحیم باشی . مترّحم باشی . رقیق القلب باشی . رقّت قلب داشته باشی . رحیم با متّرحم فرق دارد . اهل لغت رحیم را یک رحمت و ترحّم عام معنا کردند اما مترحم به کسی می گویند که با رقت قلب و با دلسوزی و مهربانی بیشتری رفتار می کند . یا عیسی ( کن رحیماً مترّحما ) رحیمی که اسم و صفت خداست . ( مَن لا یرحم لا یرحم ) هر کسی که رحم نکند ، به او رَحم نمی شود . به زنت ، فرزندت ، به دوستت ، به آشنایت ، به هر کسی که به تو مراجعه می کند با دیده عطوفت و مهربانی و محبت با او برخورد کن . ( و کن کما تشاء عن یکون العباد لک ) آنچنان باش که دوست داری دیگران با توهمان گونه باشند . از مردم و جامعه چه توقعّی داری . انصاف داشته باشیم . مروت داشته باشیم . خودت را بجای مردم بگذار . مردم را جای خود بگذار . ( و کن کما تشاء عن یکون العباد لک ) این مطالب را با نرمش به قلبمان بریزیم . مثل باران رحمتی که به صحرا می بارد . خودمان را نصیحت و موعظه کنیم . این مطالب از جلسه ای است که خدا واعظ و گوینده و ناطقش است . مستمع آن هم حضرت عیسی (ع) است . این خدا و این مخلوق ، این خدا و این بنده ، چقدر با هم مهربان بودند و چقدر با یکدیگر خودمانی بودند . خدا هم رو در بایسی نداشته است . ( و اکثر ذکرالموت و مفارقة اهلین و لا تلهوا فإنّ اللهو یفسد صاحبه و لا تغفل فإنّ الغافل منّی بعیدٌ فأذکر نی للصالحات حتّی أذکرک ) جناب عیسی ، خیلی به یاد مرگ باش . خیلی مردن را مّد نظر داشته باش . بالاخره روزی می آید ، تابوت می آید ، جنازه را می برند . غساّل خانه ای هست . تخت غسالّ خانه . شب اول قبر . نکیر و منکر . فردای قیامت . پای میزان اعمال . تطایر کتب . این ها را از یاد نبری . به یاد مهدوم کننده و از بین برنده لذات باش . جدایی از خانواده را فراموش نکنی . اهل و عیالت را ترک می کنی و می روی . دیگران ترک کردند . آباء و اجداد مان ترک کردند . انبیاء ترک کردند . ما هم دنبال رو آن ها هستیم . هرگز وقت و ساعات و دقائق ات را به بیهودگی نگذران . یاوه گویی و بیهوده گویی و اضافه گویی و محمل گویی ... ، این ها انسان را از حکمت باز می دارد . از نورانیت بار می دارد . صفا و صمیمیت را از انسان می گیرد . انسان را فاسد می کند . حالا خداوند به حضرت عیسی (ع) می فرماید . عیسی (ع) ؛ از ما ، از یاد ما ، از بندگی ما غافل نشوی . ( فانّ الغافل منّی بعیدٌ ) انسانی که غافل شد از من دور می شود و کسی که از من ( خدا ) دور شد ، شکار و صید ابلیس می شود . ( وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ‏ ) هر کسی از ما غافل شد و از ما دور شد ، شیطان بر او مسلط می شود ، می گویند وقتی گوسفند از گله جدا می شود ، تک می شود طعمه گرگ می شود . گرگ های روزگار زیاد هستند . صیادان و شیادان و آدم ربایان زیاد هستند . آدم دزدی امروز ، آدم دزدی قرن بیست و یکم است . عقائدت را می دزدند . دین ات را می دزدند . با جسدت کاری ندارند . تقوایت را می دزدند . یقین ات را می دزدند . اخلاص و توکّلت را می دزدند . معنویت را از زندگیت دور می کنند . چرا در زندگی ها معنویت نیست ؟ آن معنویت های سابق کجاست ؟ آن نورانیت ها و صفاها و انقلاب های روحی و آن تحولّات و گریه ها و ناله ها کجاست ؟ با یک جملۀ ( صلی الله علیک یا اباعبدالله ) زجّه و ناله مردم بلند می شد . چرا قلب ها قصی شده است ؟ چرا دل ها تاریک شده است ؟ چون از خدا و معنویت دور شده است . غفلت و دوری از خدا هر بلایی را سر انسان می آورد . ( فإنّ الغافل منّی بعیدٌ ) اگر کسی از من غافل شد ، از من دور می شود . ( فاذکرنی باالصالحین ) یک مقدار دنبال صالحین برو . در قرآن سوره "ص" و در آیات دیگر و از سُور دیگر مرتب خداوند به ما دستور می دهد ( فاذکر ادریس ) ( فاذکر ایوب ) یونس و ابراهیم . شاید در سوره ( ص ) قریب به ده یا یازده مرتبه خداوند  می فرماید : پیغمبران ما را به یاد بیاور . ببین ادریس (ع) چه کرد . ایوب (ع) چه کرد . ابراهیم (ع) چه کرد . تو به وسیله این انبیاء به یاد ما باش . در روایت داریم و خیلی تاکید می کنیم سوره "ص" را شب های جمعه بخوانید . سوره "ص" از ساق عرش نازل شده است . که اگر کسی به خواندن سوره "ص" مداومت کند خداوند اجری به او می دهد که نداده باشد مگر به پیغمبر مرسل یا ملک مقرّب . انبیاء مرسل مانند  حضرت داود (ع) ، حضرت عیسی (ع) ، حضرت موسی (ع) ، حضرت ابراهیم (ع) ، حضرت نوح (ع) ، پیغمبر اکرم (ص) . ملائک مقرب مانند  جیرئیل ، میکائیل ، اسرافیل . چرا ؟ چون در این سوره مسائل توحیدی و توجه به خدا و یاد خدا و سجده در مقابل پروردگار و بندگی خدا و دوری از شیطان و دوری از هوا و دوری از تکبر و دوری از کبر آمده است و آن روزگار سیاهی که شیطان به آن مبتلا شد از کِبر بود . خود بینی بود . لذا می فرماید : یک مقدار سراغ  آن هایی که با ما بودند برو . کسانی که از اولیاء و از بندگان شایسته ما بودند . از بندگان خوب ما بودند . به یاد آن ها باش . زندگی آن ها تو را به یاد ما بیندازد . وجود مقدس نبّی مکّرم اسلام خاتم انبیاء محمد ابن عبدالله فرمود : ( سید الأعمال إنصاف الناس من نفسک و مواسات الأخ فی الله و ذکر الله علی کلّ حال ) سید و سالار همه اعمال ، جلودار و پیشوا و آقای همه اعمال سه چیز است . یکی اینکه انصاف داشته باش . منصف باش . با مردم ، با خودت و با دیگران . به نزدیکانت اجهاف و ظلم نکن . استسمار نکن . برای رضای خدا با برادران دینی ات مواسات داشته باش . از مالت ، از جانت ، از وقتت مایه بگذار و در تمام حالات به یاد خدا باش . ( ذکر الله علی کلّ حال ) در خلوت ، در جلوت ، در فقر ، در داری و ناداری ، قیاماً و قعوداً ، ( الذین یذکرون الله قیاما و قعودا و علی جنوبهم ) امام صادق (ع) فرمود : ( شیعتنا رحما بینهم ) شیعیان ما نسبت به یکدیگر خیلی مهربان هستند . به یکدیگر ترحم می کنند . ( الذین إذا خلوا ذکر الله ) تا تنها هستند متوجه خدا هستند . اگر ذکر ما را گفتند در حقیقت ذکر خدا را گفتند . اگر متوجه ما بودند متوجه خدا هستند . اگر ذکر دشمن ما را کردند . وقتی که به یاد ما می افتند ، خدا یاد شده است . وقتی که دشمن ما را یاد کردند ، شیطان را یاد کرده اند .

در روایات داریم ( ذکر علیٌّ عبادة ) . ذکر امیرالمؤمنین (ع) عبادت است . ذکر اهل البیت (ع) عبادت است . حتی در روایت دارد : از مرض و درد و شدت و طب شما را درمان می کند . ذکر ما شفا است . ذکر ما خاندان اهل البیت شفا است . شما را ازامراض نجات می دهد . از مرض ها و از وسوسه های شیطانی نجات می دهد ، خیلی ها الان دچار وسوسه ها هستند . دائم درون شان ، قلب شان جولان گاه ابالسه هست . جولان گاه شیاطین است . قلبشان خراب است . باغ وحش است . خوشا به حال آن هایی که قلب شان خلوت است . برای خدا خلوت کرده است . اغیار را بیرون کردند . در حقیقت اغیار را از قلب شان بیرون کردند . ذکر ما همه شما را شفا می دهد . از وسوسه ها ، از شک ، حب ما اهل البیت رضای پروردگار است . ( أحبّکم الی الله ... ) هر کس قولاً و عملاً ، سعیاً و کوششاَ ، کسباَ و کاراً بیشتر به یاد خدا باشد در نزد خدا محبوب تر است . منتهی عرض کردم که این ذکر خدا بالاتر از این  ( لا اله الا الله ) است که ما می گوییم . ( لا اله الا الله ) مقدمه آن ذکر هاست . ( لا اله الا الله ) یا ذکر خدا از نماز بالاتر است . قرآن می فرماید :
(اقم الصلاة لذکری ) نماز را به پا دارید تا به یاد من بیفتید . نماز با آن عظمت و با آن جایگاهی که دارد مقدمه ای است برای ذکر خدا و یاد خدا . مقدمه هست برای جدایی از فحشا و منکر . از بدی ها . از زشتی ها نمازی که باز دارنده نباشد و ما را از فحشا و منکر باز ندارد ، از بدی ها باز ندارد ، چه نمازی است ؟! لا اله الا الله . فرمودند : ( احبکم الی الله اکثرکم له ذکراً و اکرمکم عند الله اتقیکم ) هر کسی که بیشتر تقوای الهی را رعایت کرد و حرمت الهی را رعایت کرد و به قُرق گاه الهی نرفت ؛ زبانش ، قلبش ، جانش ، عمرش ، زندگیش ، در طاعت خدا بود و در بندگی خدا بود این در نزد خدا از همه گرامی تر است . آن کسی زودتر و بیشتر و بهتر نجات می یابد از عذاب خداوند که بیشتر از خدا بترسد . ( و أمّا من خاف مقام ربّه و نهی النفس عن الهوا فإنّ الجنّة هی المأوی ) منتهی ( أخففکم مِن ربّه أعرفکم بربّه ) آن کسی اخفف و اتقی است که اعرف به پروردگار باشد . خدا را خوب بشناسد . اگر می خواهیم خدا را خوب بشناسیم باید سراغ مناجات های امیرالمؤمنین (ع) برویم . سراغ دعای جوشن ، دعای ابوحمزه ، دعای یستشیر ، عشرات ، مناجات خمسه عشر . این ها را دور کنیم . سحرها بخوانیم . هر شبی یکی از این مناجات ها را بخوانیم . مگر می شود کسی با خدا آشنا باشد و سراغ شیطان و معصیت و گناه برود ! امکان ندارد . پیغمبر (ص) فرمود : ( ثلاثةٌ معصومون من ابلیس و جنوده ) سه گروه هستند که از شّر شیطان مصون و محفوظ هستند . معصوم هستند . عجیب اینجاست که در روایت شیطان هم نفرموده است ، ابلیس فرموده است . ابلیس اسم خاص است و شیطان اسم عام است . ابلیس همان اسم شیطان بزرگی است که به حضرت آدم (ع) سجده نکرد . بقیه هم بچه های او هستند . جُند و لشکر او هستند . این ها چه کسانی هستند ؟ ( الذاکرون لله ) آنانی که مرتب متوجه خدا هستند  . به یاد خدا هستند . (والباکون من خشیة الله ) آنانی که اهل گریه هستد .اهل بکاء هستند . ( یا حبیب الباکین ) در روایات دارد که خدا به حضرت عیسی (ع) فرمود : پسر مریم ، از چشمت به من اشک بده . خوشا به حال آن هایی که اهل اشک هستند . اهل گریه هستند . (والباکون من خشیة الله ) ( والمستغفرون باالاسحار ) آن هایی که در سحرها استغفار می کنند . اهل توبه و استغفار هستند . اگر بد کردند ، توبه کنند . استغفار کنند . از خداوند معذرت خواهی کنند .

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

سخنرانی فوق در تاریخ 1394/10/30 در منزل استاد جرجانی توسط ایشان ایراد گردید .