شاگرد پدر

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین ، والصلاة و السلام علی سیدّنا و نبیّنا ابی القاسم مصطفی محمد (ص) والسلام علی علّی ابن ابیطالب و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین ، الهداة المهدییّن و لعنت الله علی اعدائهم اجمعین من الآن ألی قیام یوم الدین .

امّا بعد قال الله تبارک و تعالی : ( قال فبما أغویتنی لأقعدّن لکم صراطک المستقیم ثمّ لآتینهم من بین ایدیهم و من خلفهم و عن أیمانهم و عن شمائلهم و لا تجد أکثرهم شاکرین )

و قال الله تبارک و تعالی : ( قال اخرج منها مذئوماً مدحورا لمن إتبّعک منهم لأنّ جهنّم منکم أجمعین )

یکی از دستورات قرآن کریم و از برنامه های ماه مبارک رمضان و از برنامه های روزانه یک مسلمان این است که صبح وشب از شر شیطان و از مکائد و وسوسه ها و دام های او به ذات اقدس باری تعالی پناه ببرد .

خطر شیطان را باید خیلی جدی بگیریم و دشمن را کوچک نشماریم ، در قرآن کریم قریب به 88 الی 91 بار خداوند ما را از این خطر بر حذر داشته است . در ادعیه و روایات بیش از این ، یعنی در طول سال قریب به 10 هزار بار وظیفه داریم از شر او به خدا پناه ببریم . خود  واژه  شیطان و شیاطین و نظیر این ها  با مشتقاتش حدود 10 هزار بار در روایات رسیده است . یعنی تناسبی بین تعداد پناهندگی ها و خود نقل و بیان واژه شیطان . این خطر بسیار بزرگی است که باید حواس مان را جمع کنیم . این دشمن را بشناسیم . در قرآن خدا می فرماید : ( ولا تتبعوا خطوات الشیطان ) شما از گام ها و از وسوسه های شیطان و مکائد او و چراغ سبزهای او غافل نباشید . فریب نخورید . ( انه لکم عدوٌّ مبین ) دشمنی است آشکارا . بحث دیگری داریم درمورد تعداد شیاطین . شیاطین چه تعداد هستند . بعد از تعداد ملائک هیچ عددی به عدد شیاطین نمی رسد . در بعضی از روایات داریم که برای هر انسان مؤمنی بالغ بر 100 شیطان موکل شده است . عدد 100 . خیلی عجیب است . در ماه شعبان المعظم راجع به روایت شجره طوبی و شجره زقوم صحبت کردیم ؛ آنجا عرض کردیم اول ماه شعبان که می شود ، ابلیس اعظم دستور همه جانبه علیه بنی آدم می دهد . قَسمش را اجرا می کند و به تمام نقاط عالَم لشکرش را می برد و لشکر کشی می کند برای اغوا و گمراه کردن بندگان خدا . در کوچه ، بازار ، پشت فرمان ماشین ، منزل ، خلوت و جلوت همه جا هست و غوغاست . خدا شاهد است اگر انسان چشم برزخی و ملکوتی اش باز باشد که آن جنگ و درگیری عظیم و بزرگ شیاطین با ملائک را ببیند غوغاست . فقط چشم می خواهد ببیند ، علم می خواهد بداند ، عقیده می خواهد قبول کند ؛ به این باور رسیده باشد که همانطور که قدم به قدم ملائک هستند شیاطین هم هستند . آن هم شیاطین سرسپرده به ابلیس اعظم ، آن هم دشمنی که با این عقیده بعد از اینکه از درگاه خداوند طرد شد با آن سوابق عجیبی که داشت در هفت آسمان ، در هر آسمانی صد هزار سال عبادت کرده است . آن هم نه به سال های دنیا ، در روایتی در نهج البلاغه شش هزار سال . حالا آن عدد با این عدد منافات ندارد ، این ها را باید اجتهادی بررسی کرد . همه درست است . هیچ کدام نفی دیگری را نمی کند . و زمانی هم ما حساب کردیم که اگر به سال های دنیا عبادت ابلیس را حساب کنیم عددی سر از میلیاردها ، میلیارد در می آورد . با آن کیفیت که فقط یک سجده شیطان در جمع ملائک چهار هزار سال از سال های عالم ملکوت زمان برده است . در روایات رسیده است که شیطان برای عُمَر ظاهر شد بعداً هم با یکدیگر گلاویز شدند و عُمَر به شیطان گفت : من می خواستم تو را بردارم و ببرم و افسارت بزنم بچه ها با تو بازی کنند و از این حرف ها . شیطان گفت : از این حرف ها نزن . من هیچ سابقه بت پرستی ندارم . تو حق نداری این حرف ها رابه من بزنی . تو کسی هستی که در مقابل بت سجده کرده ای ، من با شیطان بودن در مقابل بت سجده نکردم . تو 28 سال قریب به 35 سال سابقه سجده کردن در مقابل بت ها را داری . حالا نمی خواهم با تو درگیر شوم . سوابق عبادت های من در هفت آسمان زبان زد بود . من یک گناه کردم ؛ آن هم این بود که تمرّد کردم و آن کبر من به من اجازه نداد در مقابل جناب حضرت آدم سجده کنم . خلاصه از یکدیگر جدا شدند . حالا عرضم به سوابقی بود که شیطان داشت . چون شیطان برای خیلی ها ظاهر می شود . برای انبیاء که از حضرت آدم (ع) تا حضرت خاتم شما اگر نگاه کنید با خیلی از انبیاء رفت و آمد داشته است . ظاهر شده است . با حضرت آدم (ع) ، حضرت نوح (ع) ، حضرت ادریس (ع) ، حضرت سلیمان (ع) ، حضرت داوود (ع) ، حضرت یحیی (ع) ، حضرت ایوب (ع) و... الی ماشاءالله . اگر بحث شیطان را ادامه بدهیم یک سال درباره شیطان باید صحبت کرد . عرضم سر این جمله بود ، بعد از اینکه از درگاه خدا به خاطر تمّرد و سرکشی در مقابل پروردگار طرد شد اینجا آمد نسبت اغوا را به خدا داد . به خدا هم توهین می کند و می گوید تو من را گمراه کردی ، تو به من امر کردی که سجده کن و من هم سجده نکردم ، علت طرد من خودت شدی . اگر به من نمی گفتی سجده کن این قضیه پیش نمی آمد . پس حالا که چنین است به عزتت قسم تمام بندگانت را گمراه خواهم کرد . یقیناً من این کار را می کنم . از مقابل شان ، از پشت سرشان ، از سمت راست شان ، از سمت چپ شان ، از چهار جهت بندگان ات را اغوا می کنم . گمراه می کنم . یعنی ما در محاصره ابلیس هستیم . نه شیطان ، ابلیس اعظم . خودش می گوید : من این کار را می کنم . آنوقت خودش هم است ، همراهانش هم هستند . بطوری که ( ولا تجدُ اکثرهم شاکرین ) اکثر بندگانت را غیر شاکر خواهم کرد . خدا هم این را امضاء می کند . ( قلیل من عبادی الشکور ) عده ای کمی از بندگانم هستند که شاکر باشند . بعد که ایشان این حرف را زد خداوند فرمود : پس با ذلت و خواری خارج شو . و هر کسی از تو تبعیت کند من او را از درگاهم طرد می کنم ؛ هر کس که امام و پیشوای او تو باشی . هر کس که رهبر و خط دهنده او تو باشی من او را از درگاهم طرد می کنم . بطوریکه ( لأبلأنَّک جهنم منکم اجمعین ) طوریکه جهنم را پر می کنم (مِنکم ) از شما . یک لطیفه علمی در اینجا هست چرا نگفته است ( منهم ) . یعنی افرادی که از شیطان تبعیت کردند و فرمان شیطان را بردند شیطان با آن ها یکی شد و آن ها هم با شیطان یکی شدند . اینجا حضرت از ( مَن تَبَعه شیطان ) و شیطان این ها را یک عبارت بکار می برد ( منکم ) . من جهنم را از شما شیطانیان و شیطان پرستان پر می کنم . خب ، اینجا این چهار جهت را مفسران و بزرگان معنا کرده اند . در این روایت امام باقر (ع) می فرماید : من از مقابل شان می آیم معنایش چیست ؟ ( أهوّن علیهم أمر الآخرة ) آینده یعنی قیامت را برایشان خیلی آسان جلوه می دهم . برای شان مهم نیست . از قیامت نمی ترسند . از پل صراط و قبر نمی ترسند . به آنها می گوید ؛ از شداد و غلاض نترسید . از صحرای محشر نترسید . از نامه اعمال نترسید . خیلی سفر مرگ را برایشان آسان جلوه می دهم که نگران نباشند . وضعیت قیامت شان اینطوری است . یعنی در آینده من این ها در امن و امان قرار می دهم . در صورتی که انبیاء و ائمه و قرآن شدیداً ما را از آن روز ترسانده اند . آیات آخر سوره الحاقه ، آیات آخر سوره زمر ، تمام آیات سوره زلزلة ، آیات سوره  قیامت ، آیات سوره واقعه ، ام یتاسئلون ، سوره هود و امثال این ها که پیغمبر (ص) فرمود این ها من را پیر کرد . یعنی قیامت و شنیدن جهنم و زقوم و زمهریر و شداد و غلاض امام سجاد (ع) را به ناله وا می دارد . امیرالمؤمنین (ع) را به فریاد وا می دارد . امام صادق (ع) را مدهوش می کند . غوغاست . اما شیطان برای من وشما آسان جلوه می دهد . چه کسی خبر آورده است که این ها حقیقت دارد ؟ بعضی از شیطان صفتان این حرف ها را می زنند . چه کسی از آن عالم آمده ، چه کسی از خانه قبر آمده ؟ 124 هزار پیغمبر ، بنا بر روایت دوم 324 هزار پیغمبر گفته اند که قیامت هست . کتب آسمانی می گویند هست . بیش از هزار و چهار صد آیه در قرآن راجع به قیامت و معاد آمده است . شیطان می گوید : نترسید . نترسید . ( أمرهم بجمع الأموال و البخل بها عن الحقوق لتبقی لورثة ) پشت سرشان یعنی چه :  می گویم : فعلا مال و ثروت جمع کن . مال ، ثروت و پول و ملک و املاک و... بخل هم می گوید خمس نده ، زکات نده ، انفاق نکن . برای ورثه بگذار . ورثه حقی دارند و زن و بچه هستند . شروع می کند جلو انفاق و بخشش ات را می گیرد . والله خود شیطان گفت : وقتی یک بنده خدایی می خواهد چیزی را انفاق کند ، صد شیطان دست او را می گیرند و می گویند : نده . جلو همه انفاقات و بخشش ها را می گیرد . به قول بزرگان مال و ثروت مثل دریا باید باشد و ما کِشتی . یعنی ما روی مال و ثروت حرکت کنیم . نه مالا و ثروت روی ما باشد . ما حماّلی نکنیم . اگر آب درون کشتی آمد ، کشتی را غرق می کند . آب برای زیر کشتی است ، نه داخل کشتی . اگر داخل کشتی آمد ، کشتی را غرق می کند . محبت و ثروت دنیا اگر خارج از قلب باشد ما را به سوی کمال حرکت می دهد . خیلی جالب است . ولی اگر محبت در قلب ما آمد مثل آبی است که در داخل کشتی آمده است . ما را غرق می کند . محبت درون دل آمد ما را غرق می کند ، بیرون دل باشد مرکب ماست . مال و ثروت مرکب خوبی است . ( نعم المال صالح لرجل صالح ) مال و ثروت و ماشین و خانه و مسکن و باغ و بوستان خدا شاهد است خیلی خوب است ولی تا جایی که مرکب ما باشد . چقدر ما روایت داریم که کار کنید . زحمت بکشید . پول در بیاورید . ثروت جمع کنید . چقدر ائمه به ما دستور تجارت دادند . دستور کسب و کار دادند . اصلاً خدا از آدم تنبل و بی عرضه بدش می آید . امام می گوید میل ندارم کسی را بیکار ببینم . حتی دارد کسی که تجارت کند عقلش زیاد می شود . عزتش زیاد می شود . حضرت لقمان به پسرش می گوید : پسرم ، من از فقر به تو می ترسم . خدا به حضرت ابراهیم (ع) می گوید : ابراهیم ، به سی بلا مبتلایت کردم ولی اگر به فقر مبتلایت می کردم تحمل نداشتی . فقر چیز بدی است . یکی از کار هایی که شیطان می کند می آید این مرکب را مرکوب می کند . یعنی این مال و ثروتی که می خواهد ما را بِکشد ، ما آن را می کِشیم . این دنیایی که باید ما را بِکشد ، ما او را بِکشیم . این مقام و قدرتی که باید ما را بکشد ، ما او را بکشیم . این بد است . این کار شیطان است که می آید این آب دریا را درون دل ما می برد . آب هم که داخل کشتی رفت ، کشتی را غرق می کند . مواظب باشیم کشتی دلمان سوراخ نشود . مواظب سوراخ ها باشیم . میخ ها زیاد است . حواست جمع باشد . مواظب ماشین باشیم که اگر از روی میخ عبور کرد و سوراخ شد ؛ الآن ماشین تو را دارد می کشد ولی وقتی پنچر شد تو باید او را بکشی . عرق می ریزی و اذیت هم می شوی ، در بیابان باشی ، هوا هم گرم باشد ، ماشین ات چهار چرخش پنچر شود . موتورش هم هیچ عیبی ندارد ، فقط پنچر شده است . باک ماشین هم پر بنزین است . فقط پنچر شده است . سوراخ شده است . مواظب قلب مان باشیم که سوراخ نشود . این هم که از این جهت .

از سمت راست ؛ ( أفسد علیهم أمر دینهم لسکین ضلاله و تحسین شبهه ) از سمت راست می آیم و شروع می کنم دین او را می گیرم . اعتقادش را می گیرم . نماز و روزه اش را می گیرم . دعا و ذکرش را می گیرم . شروع می کند : ای بابا این ها چیزی نیست ، مهم نیست ، مگر مسلمانی به همین ها است . دینت را خراب می کند . اعتقاداتت را خراب می کند . شبهه ایجاد می کند . ضلالت و گمراهی را خوب جلوه می دهد . بی بند و باری ، لخت شدن ، چادر را کنار گذاشتن ، آرایش کردن ، جوان بی غیرت زنش را آرایش کند ، چادرش را بردارد ، لباس های کوتاه بپوشد ، او را در خیابان ها بیاورد . با جملاتی مثل ؛ آزاد باش ، تمدن است ، فرهنگ ات بالاست ، حجاب قدیمی شده است ، این حرف ها یعنی چه ، دلت پاک باشد ، دین به چادر نیست ، شروع می کند از این حرف ها می زند . آنقدر می گوید که این دختر و خانم چادرش را کنار می گذارد . حیا را کنار می گذارد . دنبال فساد و بی بند و باری می رود . دین را برایش بد جلوه می دهد ، ضلالت و گمراهی را زیبا نشان می دهد ، این هم از سمت راستش .

از سمت چپش هم می آیم . او را در وادی شکم پرستی و شهوت رانی و چشم چرانی و پرخوری و پرخوابی و پرحرفی می اندازم . خب کسی هم که فرهنگ اش فرهنگ شهوت پرستی و شکم چرانی و پرخوری و پر گویی شد ، دیگر چیزی از دین اش برایش باقی نمی ماند . دیگر چیزی باقی نمی ماند .

این روایت از امام باقر (ع) بود . علی ابن ابراهیم قمی در ذیل این آیه اینگونه معنا می کنند . در حقیقت این مطلب را شرح می دهد . ( ثم لآتینّهم من بین أیدیهم فهو من قبل الآخرة لأخبرنّهم أنّه لا جنّة و لا الناّر و لا نشور ) بهشتی نیست و جهنمی هم نیست و حشری هم نیست و طبیعت است . همه چی بر اساس طبیعت و اتفاق و تصادف است . چند سال قبل یکی از این دانشمندان از دنیا رفته بود . یکی از این روزنامه های ظال و مظّل و گمراه سه چهار سال قبل دیدم نوشته است : فلانی به آغوش طبیعت برگشت . خدا لعنت تان کند انشاءالله . به آغوش طبیعت برگشت !  قرآن می گوید : ( انا لله و انا الیه راجعون ) ( الیه المسیر ) آنوقت او می گوید طبیعت . پس شیطان به او می گوید : (  أنّه لا جنّة و لاالنار و لا نشورا و أمّا خلفهم یقول من قبَل الدنیاهم آمرهم بجمع الأموال و آمرهم أن لا یصولوا فی أموالهم رحماً و لا یعتوا منه حقاًّ آمرهم أن یقّلل علی  زریّاتهم و أخوّفهم علیهم ) خدایی نیست . قیامتی نیست . اینگونه به او می گوید : که مقابلت چیزی نیست . چیزی بخشش نکن . ممسک باش . به اقوام و ارحامت هم نرس . آنقدر وسوسه می کند تا از این راه صراط و از این مسیر دین و مسیر امامت و ولایت و فقاهت و انقلاب او را دور کند . آنوقت خدا می گوید  : حالا که تو چنین کردی هر کسی هم که از تو تبعیت کند من جهنم را از او و از آن امام و پیشوایش که ابلیس و شیطان است پر می کنم . آنوقت دام ها و تله ها و ریسمان ها و مسیر ها و اسبابی که شیطان برای اغوای بندگان خدا آماده کرده است عرض خواهیم کرد . شیطان را بشناسیم . راه های اغوایش را بشناسیم ، اگر نشناسیم فریب او را می خوریم .

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

شب چهاردهم ماه مبارک رمضان _ 94.4.9

                                                                                                       تحریر :

                                                                                                     محمد جواد راستین