شاگرد پدر

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین ، والصلاة و السلام علی سیدّنا و نبیّنا ابی القاسم مصطفی محمد (ص) والسلام علی علّی ابن ابیطالب و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین ، الهداة المهدییّن و لعنت الله علی اعدائهم اجمعین من الآن ألی قیام یوم الدین .

امّا بعد قال رسول الله (ص) : ( من أغتاب مسلما أو مسلمة لم یقبل الله تبارک و تعالی صلاته و لا صیامة أربعین یوماض و لیلا إلّا أن یغفر له صاحبة ) و قال رسول الله (ص) : ( لا تسبّب أنت الصائم فإن سبّک أحدٌ فقل إنّی صائمٌ و إن کنت قائماً فجلس )   بحث درباره آداب و شرایط روزه بود . یعنی بُعد اخلاقی و شرایط اخلاقی و معنوی صائم و روزه گیر . تا به اینجا رسیدیم که حضرت فرمودند : ( من إغتاب مسلماً فی شهر رمضان لم یوجر علی صیامه )  اگر کسی مسلمانی را در ماه رمضان غیبت کند و بد او را بگوید هرگز اجری از ناحیه روزه و ماه رمضان نخواهد دید . اینجا اگر چه حرمت غیبت اختصاص به ماه رمضان ندارد این از باب اهمیت و عظمت این ماه و شرایط روزه است و الا غیبت و بدگویی مردم حرام است و جایز نیست مگر مجوزات غیبت که در روایات بیان شده که چند مورد استثناء است و الّا جایز نیست . که حضرت فرمود : ترک یک غیبت در نزد خدا افضل و برتر است از ده هزار رکعت نماز مستحبی . خیلی عجیب است . ده هزار رکعت نماز نخوان ، یک غیبت را ترک کن ! . یک بد گویی را این مادر و خواهر ترک کند و یا این آقا دنبال افراد خدا نگوید ، اجر ده هزار رکعت نماز مستحبی را به او می دهد . از دو هزار دارد تا ده هزار . این جا هم می فرماید : باید روزه هم بگیرد که اگر روزه نگیرد عقوبت دارد ، حرام و گناه است . در روایت دوم که در طلیعه عرضم خواندم ؛ از وجود مقدس پیغمبر اکرم (ص)  وارد شد که : اگر فردی غیبت زن مسلمانی و یا مرد مسلمانی را کند ، خداوند نماز و روزه او را تا چهل روز و چهل شب قبول نخواهد کرد . چهل شبانه روز این آقا باید نماز بخواند و روزه ماه رمضانش را هم بگیرد ، روزه مستحبی هم بگیرد ولی اجری هم ندارد ! . چرا که این روزه و نماز و عبادت خودش را با یک بدگویی باطل و خراب و فاسد کرده است . این خیلی ضرر دارد . روزی دو زن خدمت پیغمبر (ص) آمدند گویا ماه رمضان بوده یا ماهی بوده است که روزه گرفته بودند . این ها دنبال مردم حرف می زدند . حضرت یک ظرف خواستند و طلب کردند  و جلو آن ها گذاشت و فرمودند : غی کنید . به مجرد اینکه آن ها سرشان را توی ظرف کردند و حالت استفراغ به آنها دست داد دیدند از دهان آنها خون و گوشت بیرون آمد . و به آنها فرمودند : این صورت برزخی و ملکوتی غیبتی که کردید است  . گوشت متعفن و گندیده و به بو آمده . آن صورت برزخی و ملکوتی غیبت خوردن گوشت مردم است . این آیه قرآن است . ( یا ایها الذین آمنوا إجتنبوا کثیراً من الظن إنّ بعض الظن إثم و لا تجسسّوا و لا یغتب بعضکم بعضا أیحبّ أحدکم أن یأکل یأکل لحم أخیه میتا فکرهتموه و أتقواالله ) آیا دوست دارید که یکی از شما گوشت مرده و میته و متعفن برادر دینیش را بخورد ؟!! بد تان می آید . پس بترسید . غیبت نکنید و توبه کنید . و نظیر این روایات ما زیاد داریم که غیبت و بدگویی روزه ماه مبارک رمضان را خراب می کند . اما آن روایتی که در حقیقت دائرة المعارف روزه ماه رمضان است . در عظمت روزه و در عظمت ماه رمضان در بعد اخلاقی بعد از خطبه پیغمبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) و خطبه حضرت رضا (ع) من روایتی به این عظمت ندیدم . از امام صادق (ع) است .

که حضرت فرمودند : ( إنّ الصیام لیس من الطعام و الشراب وحدة ) روزه گرفتن تنها نخوردن و ننوشیدن نیست و الّا هر کسی از اذان صبح تا اذان مغرب چیزی نخورد و ننوشید این آقا صائم و روزه گرفته است ، نخیر . چه بسیار صائم و قائمی هستند که نه روزه آن ها پشیزی ارزش دارد و نه قیام شب آن ها . روز ها بهره آن ها گرسنگی و تشنگی و شب هم بهره آن ها بیداری شب است . ( انَّما اللصوم شرطاً ، یحتاج أن یحفظ حتی یتّم الصوم ) حضرت فرمود : برای روزه شرائطی است . روزه گرفتن شرایطی دارد که اگر این شرایط را رعایت کند روزه این آقا کامل است و الا ناقص است . این شرایط باید رعایت شود . ( و هو صمت داخرٌ أما تسمع ما قالت مریم بنت عمران ؛ إنّی نظرت لالرحمان صوما لک یکلّم الیوم إنسیا ) صمت یکی از آن هاست . کم حرفی ، کم صحبتی ، زبان فرو بستن . ( من صمت نجاةٌ )هر کسی زبانش را حفظ کرد و سکوت کرد و کم حرف زد نجات پیدا کرد . مگر فرمایش حضرت مریم را در قرآن نشنیدید ؟ سپس  فرمود : ( فإذا صمتم فأحفظوا ألسنتکم  عن الکذب و قضّوا ابصارکم و لا تنازعوا و لا تحاسدوا و لا تغتابوا و لا تماّروا و لا تغضبوا و لا تباشروا و لا تخالفوا و لا تغاضبوا و لا تسابّوا و لا تشتاموا و لا تجادلوا و لا تنادّوا و لا تزاجروا  ...) وقتی که روزه گرفتید ، زبان هایتان را حفظ کنید . خطاب به همه است . زبان هایتان را مواظب باشید . خدمت پیغمبر (ص) می آید و می گوید یا رسول الله من را نصیحت کن . حضرت می فرماید : زبانت را حفظ کن . ( ثم ماذا ) فرمود : زبانت را حفظ کن . ( ثم ماذا ) فرمود : زبانت را حفظ کن . بخدا اگر منبرها ، ساعت ها ، روزها و ماه ها برای این برای این کنترل و مفاسد زبان ، فتنه ها و ابرو ریزی ها ، بدگویی ها ، نزاع ها ، اختلاف ها ، جنگ ها ، قطع رابطه ها ، قطع رحم ها و هزاران مفسده دیگر این زبان به وجود می آورد . و الا در بحث زبان عرض کردیم که زبان یکی از نعمت های خداست . انسان باید با این زبان کمال کسب کند . بهشت کسب کند . ارتقا پیدا کند همانطور زبان وسیله سقوط و هبوط و جهنم رفتن اوست . لذا حضرت اول از زبان شروع می کند . حضرت اینجا اول نفرمودند : اول غذایتان ، غذایتان را درست کنید . قرآن و قرائت تان را درست بخوانید ، این ها نفرموده است . فرمود : ( فاذا صمتٌ فحفظوا السنتکم ) زبانتان را حفظ کنید . گاهی دیده می شود شخص کفر و بد می گوید ، ناسزا می گوید . ( وقضّوا ابصارکم ) چشم هایتان را ببندید . مواظب چشم هایتان باشید . با این چشم گناه نکنید . نگاه حرام نکنید . ( ولا تنازعوا ) با یکدیگر نزاع نکنید . دعواها و نزاع ها باید در ماه مبارک رمضان قطع شود . یعنی یک ماه . شما حساب کنید چرا در اسلام چهار ماه حرام شده است . جنگ تعطیل . جنگ های ابتدائی . سه ماه پشت سر هم و یک ماه جدا که تمرین شود تا جهان و دنیا به خود صلح و صفا بگیرد . برای چیست ! ( ولا تنازعوا ) با یکدیگر نزاع نکنید . آشتی کنید . حتی در روایت آمده است با یکدیگر بلند صحبت نکنید . امام رضا (ع) در منزل اجازه نمی داد افراد داد و فریاد بزنند و صدایشان را بلند کنند . آنوقت انسان داد و فریاد بزند ، خدای نکرده فحش بدهد ، حرف بد بزند و مخصوصاً کوچکترها به بزرگترها بی حرمتی کنند ! . حتی اگر کسی یک ساعت یا یک روز می دانی که از تو زودتر به دنیا آمده است ، باید حرمتش را نگه داری . این ( وقرّوا کبارکم ) چقدر پیغمبر اکرم (ص) سفارش کرده است که ای کوچکترها به بزرگترهایتان احترام کنید . ای پسرهای کوچکتر حرمت برادر بزرگترت را نگه دار . به خواهر بزرگترت احترام کن . به عمو و دایی ات ، پدر و مادر هم که مشخص است . دوست و رفیق ات . خدا شاهد است یکی از چیز هایی در زندگی فقر می آورد ، بی احترامی و بی حرمتی به بزرگتر هاست . وقتی مردی خدمت حضرت آمد گفت : آقا به هر دری می زنم کار بر روی من بسته شده است . حضرت پنج علت برای او بیان کرد که یکی از آ نها فرمود : نکند جلوتر از بزرگتر از خودت راه می روی ؟!! جلوتر از بزرگتر از خودت راه رفتن رزق و روزی ات را کم می کند .  حالا چه رزق و روزی مادی و چه معنوی . خب آنوقت نزاع و دعوا می کند ، داد و فریاد می زند ، پرخاش می کند . ( ولا تحاسدوا ) به یکدیگر حسادت نورزید . حسادت گاهی باعث غیبت ، باعث دروغ ، باعث دعوا ، باعث نزاع ، باعث قطع رابطه ، به هیچ کسی ما نباید حسادت بورزیم . آنچه که عامل حسادت تو شده است یا مال و ثروت آن آقاست و یا طلا و جواهرات آن خانم است یا چادر و کفشش است یا ماشین شوهرش است یا خانه آن هاست یا محبوبیت های اجتماعی است یا عروس و دامادش است و یا عواملی که باعث می شود که بعضی از زن ها به یکدیگر حسادت بورزند . به یک نحوی خودش را می خواهد تخلیه کند . خب آن چیز هایی که خدا به محسود تو داده است ، خدا قادر است که به تو هم بدهد . خدا که بیل به کمرش نخورده است . خدا که نمرده است . خدا هست . بعداً هم می گوید :

با خدا دادگان ستیزه مکن                                          خدا داده را خدا داده

علناً هم می گوید من نمی توانم خودم را نگه دارم . یا بعضی ها صحبت کرده ام این چنین بود . ( ولا تمارّوا ) با یکدیگر موارات و بگو مگو نکنید . بحث را ادامه ندهید . تا دیدید که بحث دارد به ناراحتی کشیده می شود و به جاهای باریک کشیده می شود بحث را ادامه ندهید . نترس کم نمی آوری . شیطان می گوید : بگو ، بگو . از خودت دفاع کن . از درون تحریکش می کند . می خواهم از خودم دفاع کنم . از خودم دفاع کردن گناه است ؟! نه . اما دقتی دعوا و نزاع می شود و بدتر می شود ادامه نده . ( ولا تکذبوا ) همدیگر را تکذیب نکنید . با یکدیگر مشاجره نکنید . ( ولا تشاجروا و لا تواشروا ) نسبت شر به یکدیگر ندهید . بدگویی به یکدیگر نکنید . ( ولا تخالفوا ) با یکدیگر مخالفت نکنید . یک مقدار کوتاه بیاییم . در زندگی اگر کوتاه آمدیم کمال است . ( ولا تغاضبوا ) به یکدیگر غضب نکنید . ( و لا تسابّوا ) به یکدیگر فحش ندهید . بعضی ها متأسفانه زبان فحاشی آن ها تیز است . خیلی تیز است . فحش همیشه زیر زبانشان پنهان است . در دهانشان فحش دارند . ( إنّ الفاحش و المتوحّش کلاهما فی الناّر) کسی فحش بدهد به دیگری و کسی را وادار به فحش دادن کند یا او را عصبانی کند و او هم فحش بدهد و بدگویی کند هر دو به  جهنم می روند  . گاهی همین خوب ها و متدین هایمان ، نماز خوان هایمان ، جلسه ای و هیئتی هایمان فراوان ما هم دیده ایم و شنیده ایم که خیلی بد دهن هستند . حرف های بد . انسان باید جهاد کند . جهاد ما این است که این زبان را از فحاشی نگه داریم . زبان را از بدگویی نگه داریم . خدا رحمت کند حضرت آیت الله الهی قمشه ای را که از عرفا و بزرگان بود . می گویند ایشان وقتی خیلی ناراحت می شد فحشش این بود ؛ ( این خواهر نامردها ) خب معلوم است که خواهرشان مرد نیست  این دیگر آخرین فحشش بود . خدا رحمت کند یکی از مراجع به او خبر دادند که فلانی به شما بد می گوید و غیبت شما را می کند و فحاشی می کند . ایشان می گوید : به او حتما ثابت شده است که ما آدم بدی هستیم ولی برای من ثابت نشده است که او بد است . برای او ثابت شده است اما من نمی توانم به او بد بگویم . ( ولا تشامتوا ) شتم و فحش دادن و زدن و ... این ها بد است . با یکدیگر مفاخره نکنید . به یکدیگر فخر نفروشید . ( ولا تجادلوا ) با یکدیگر مجادله نکنید . حتی بحث های توحیدی که وقتی به مجادله رسید ، باید خیلی زیبا . ادب را رعایت کنید . ( ولا تنادّوا) به یکدیگر عناد نورزید . از یکدیگر جدا نشوید . متفرق نشوید . یکدیگر را رد نکنید . ( ولا تظلموا ) به یکدیگر ظلم نکنید . ستم نکنید . ( ولا تصافحوا ) نسبت صفاحت و نفهمی به یکدیگر ندهید . به یکدیگر نگویید تو نمی فهمی ، تو چه چیزی می فهمی ، تو اصلاً عقلت کم است ، فهم و شعورت کم است ، نسبت صفاحت و نفهمی به افراد ندهید . ( ولا تزاجروا ) همدیگر را زجر ندهید . زجر دادن و شکنجه دادن گناه بزرگی است . زجر دادن و جسارت کردن . کلماتی که میدانی اگر این مطالب را بگویی این بنده خدا اذیت می شود را نگو . به کار بردن بعضی از عبارات و بعضی از صحبت ها در زندگی برای بعضی از زن ها و بعضی از مردها جایز نیست . او می داند که این بنده خدا در این مورد حساس است او هم آن را می گوید و تکرار می کند . اگر دو سه بار بعضی از عبارات را برای اهل منزل بکار بردیم و دیدیم ناراحت می شوند دیگر نگوییم .  با هر شکنجه و با هر زخم زبان و با هر فحشی در خانه قبر برایمان یک عقرب درست می شود . عقرب ، مار ، زنبور .

ای دریده پوستین یوسفان                                گرگ برخیزی ازاین خواب گران

گرگ گشته یک به یک خو های تو                      می دراند از غضب اعضای تو

گرچه پنهان باشدت پیدا شود                            هر که او خائن بُوَد رسوا شود

پس همدیگر را زجر ندهیم . وسیله آرامش یکدیگر باشیم . در بحث ازدواج در سوره رم آیه 20 (( و مِن آیاته خلق من أنفسکم ازواجا  لتسکنوا الیها و جعل بینکم مودتاً و رحمة انّ فی ذلک لایات لقوم یتفکرون )) یعنی باید محیط زندگی برای زن و شوهر محیط آرامی باشد . دل نشین . نوشته اند امیرالمؤمنین (ع) وقتی به منزل می آمد خیلی خسته بود . خیلی اذیت شده بود . مردم ، مشکلات مردم ، مسائل دیگر ، زخم زبان ها ، اذیت ها می کردند  ، حضرت خیلی اذیت می شد . ولی وقتی وارد فضای منزل می شد حضرت زهرا (س) آنچنان از علی (ع) استقبال می کرد با چهره باز و خوب که حضرت وقتی به حضرت زهرا (س) نگاه می کرد تمام غم هایش برطرف می شد . آرامش به او دست می داد . شما شنیدید که وقتی بی بی شهیده شد حضرت فرمود : من دو رُکن داشتم . یک رُکنم پیغمبر (ص) بود و یک رُکنم فاطمه (س) بود .

مرگ پیمبر کمرم را شکست                       داغ تو رکن دگرم را شکست

نه اینکه تنها حامی اش را از دست داد ، نه ؛ انیس و مونس برای او بود . خدا کند زن ها و مرد ها با یکدیگر انیس و مونس باشند و با یکدیگر رفیق باشند تا وقتی همدیگر را دیدند رفع خستگی از یکدیگر کنند . اینطور نباشد وقتی مرد وارد منزل شد فکر کند یا وارد زندان شده است یا وارد بیمارستان شده است . جیغ ، داد ، ناله ، آخ ، اوخ ، اخم  یا  ترش رویی از جانب زن  . ترش کرده باشد . گلایه . آنقدر می گوید که بنده خدا مرد می خواهد فرار کند و از آنجا بیرون برود . خب او دارد شکنجه می شود . اینگونه نباشد . چه از ناحیه ما مردها و چه از ناحیه زن ها اینگونه  نباشد . من هر چه به برادران و خواهران راجع به بد نگفتن و فحاشی نکردن و فحش ندادن عرض کنم کم گفته ام . روایات در این زمینه زیاد داریم . بحث زبان را انشاء الله عرض خواهیم کرد ؛ البته شده است . فراوان ما در این جلسات گفته ایم اما بحثی نیست که با یک بار و دوبار و ده ، بیست جلسه کار تمام شود . خیلی باید گفت . پسر لقمان گفت : بابا هرچه می گویی در من اثر نمی کند . لقمان گفت : آنقدر بگویم تا اثر کند . آنقدر بگویم تا اثر کند . ( فذکّر فإنّ الذکر تنفع المؤمنین )

والسلام و رحمة الله و برکاته

شب دوازدهم ماه مبارک رمضان _ 94.4.7

                                                                                                   تحریر :

                                                                                                محمد جواد راستین