آثار و فوائدتوبه
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد الله رب العالمین والسلام و الصلاة علی سیدنا و نبیّنا ابوالقاسم مصطفی محمد(ص) و السلام علی علی ابن ابیطالب (ع) و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین الهداة المهدییّن و لعنت الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین
امّا بعد قال الله تبارک و تعالی : ( یا ایهالذین آمنوا توبوا الی الله توبة نصوحا ) حضرت فرمودند : (التائب من الذنب کمن لا ذنب له والمستغفر من الذنب و هو مصّرٌ علیه کالمستئز ربّه و من أذی مؤمناً کان علیه مثل ما أنبت النیل ) هر کسی که از گناه و خطایش توبه کند اصلاً مثل این است که گناهی مرتکب نشده است . خداوند تمام گناهانی را که انسان انجام داده است را محو و پاک می کند . وجود مقدس پیغمبر اکرم(ص) فرمودند : ( والله إنّ الله تبارک و تعالی أفرحوا به توبة عبده المؤمن من ذاک الذی وجد الراحلة )فرمود : به خدا قسم خداوند تبارک و تعالی به وسیلۀ توبه کردن بنده اش آنقدر خوشحال می شود همانند یکی از شما ها که در بیابان و در صحرای بسیار خطرناک و دور از آبادی اسب یا شتر و زاد و توشۀ سفرش را گم کرده باشد . اسب و شترش فرار کرده باشد و تمام هستی اش هم روی این اسب و شتری که فرار کرده بوده است . چنین شخصی وقتی این گمشده اش را پیدا می کند چقدر خوشحال می شود ؟ خداوند هم از توبۀ بندۀ این بندۀ مؤمنش همینطور خوشحال می شود . فرمودند : اگر کسی یک سال قبل از مرگش توبه کند خداوند توبۀ او را می پذیرد . ولی معلوم نیست سال آخر عمرمان کی باشد . فرمود : نخیر یک سال هم زیاد است . اگر کسی یک ماه قبل از مرگش توبه کند خداوند توبۀ او را می پذیرد . باز فرمودند : یک ماه هم زیاد است . اگر یک هفته قبل از مرگش توبه کند خداوند توبۀ او را می بخشد . باز فرمودند : نخیر یک هفته هم زیاد است اگر کسی یک روز قبل از مرگش توبه کند توبۀ او را خدا می پذیرد . باز فرمودند : یک روز هم زیاد است اگر یک ساعت قبل از مرگش توبه کند خداوند توبۀ او را می پذیرد . سپس فرمودند : یک ساعت هم زیاد است و اگر ان لحظه ای که نفس ها به شماره افتاده است و عرق مرگ بر جبین نشسته است ، اگر کسی توبه کند خداوند توبۀ او را می پذیرد . دیگر این لحظۀ آخر است و کاملا آثار مرگ را در خودش دیده است و واقعاً پشیمان شده است خداوند او را می پذیرد . مخصوصاً اگر این تائب و توبه کننده جوان باشد . ( الشابّ التائب اجره کأجر یحیی ابن زکریّا) جوان تائب اجر و پاداشش همانند یحیی ابن زکریا پیغمبر است . حضرت فرمودند : (ترک الذنب اهون من طلب توبه فأغتنم غفلة المنیّه...) انسان اگر گناه را ترک کند ، ترک معصیت بهتر است از طلب توبه است . این زیباتر و بهتر است . فرمود : (إتقوّا معاصی فی الخلوات ، فإنّ الشاهد هو حاکم) مردم از گناه در خلوات بترسید . آن کسی که امروز شاهد و ناظر بر اعمال شما هست همان کس هم فردای قیامت قاضی و حاکم دادگاه قیامت هست . پس شما در محضر خدا هستید . خداوند اعمال و افکار شما را می بیند و مشاهده می کند . مردم توبه کنید و به درگاه خدا برگردید . فرمود : کسی که توبه کند و از طرف دیگر توبه را بشکند ، این شخص در حقیقت پروردگارش را نعوذ بالله مسخره کرده است . نباید این کار را بکند . اگر ما توبه کردیم آن چیزی که خیلی مهم است این است که انسان ببیند چه نتیجه و تأثیری در زندگی اش دارد . گذشته از این که رزق و روزی اش زیاد می شود . عزّتش زیاد می شود و ملائک با یک دید دیگر به او نگاه می کنند . دعایش به درگاه خدا مقبول واقع می شود . ببینید چه ثوابی دارد ؟ این روایت در اجر و پاداش تائب از روایت های عجیب ما است . قال رسول الله (ص) : (المؤمن اذا تاب و ندم فتح الله تبارک و تعالی فی الدنیا والآخرة الف بابِ من الرحمة) رسول خدا فرمود : وقتی بندۀ مؤمنی دست از گناه و نا فرمانی می کِشد و به سوی خدا بر می گردد و تصمیم می گیرد که دیگر گذشته را ادامه ندهد و تکرار نکند . بدش می آید از آن ، خداوند هزار باب رحمت در دنیا و عقبی به روی او باز می کند . ما این را نمی توانیم بفهمیم که یعنی چه ؟ هر باب رحمتی یک خاصیّتی دارد . مثل این که من بگویم هزار نوع غذا سر سفره های بهشتی هست . هر غذایی ، هر میوه ای یک خاصیّتی دارد . باب های رحمت پروردگار هم هر کدامش یک اثری دارد . هزار باب رحمت خداوند در دنیا و عقبی نصیب بندۀ تائب می کند . ( یصبح و یمسی علی الرضا الله . شب و روز در رضوان خدا است و خدا از او راضی است . رضوان خدا را به دست آوردن و اگر خدا از ما راضی باشد ، تمام عالم راضی می شوند . هر کس با خدا و حقیقت مرتبط هست او هم از ما راضی می شود . لذا سعی کنیم هر روز و لحظه و هر ساعت همانطوری که پیغمبر(ص) خودش اینطور بود و فرمود : من هفتاد بار به درگاه خدا توبه می کنم . گَرد و غبار هایی از عالم طبیعت و دنیا روی قلبم می نشیند که قلبم غبار آلود می شود . من از آن گَرد و غبار های دنیا و عالم طبیعت توبه می کنم . شما گذشته از اینکه فعل حرام و غیبت ها و دروغ ها ، نگاه ها و خشم و حسد ها ، لج بازی و خود بینی ها ، خود خواهی ها ، حرام خوری ها و آهنگ های حرام و... در باطن انسان اثر سوء می گذارد گاهی مجالست ها و معاشرت ها یک شوخی بیجا و أخم بیجا و لقمۀ مشکوک گاهی انسان را در ظلمت قرار می دهد . جلوی استجابت دعایت را می گیرد . گاهی یک کِیف و لذت نفسانی ، شما اگر یک لقمۀ غذا را به قصد شهوت نفس بخورید ، به قصد کِیف نفسانی بخوری و از همان اول مقصدت کِیف نفسانی باشد ، تا چهل روز حکمت بر تو حرام می شود . خب حالا اگر چنین اتفاقی افتاد چکار کنیم ؟ که گرفتار این چهل روز حُرمت حرام شدن حکمت بر خودمان نشویم ؟ با استغفار . لذا شما در مناجات مستغفرین امام سجادّ(ع) نگاه کنید که می فرماید : (أستغفرک من کلّ لذّتٍ بغیر ذکرک ، من کلّ راحةٍ بغیر أنسک) خدایا من از هر لذّت و کیفی که ان لذّت و کِیف ذکر و یاد تو را از من بگیرد ، من استغفار می کنم . از راحتی که بدون تو باشد استغفار می کنم . آمدی منزل خسته بودی ، بالش را انداختی کنار بخاری و گفتی : یک لَم بدهم . رفع خستگی کنم . یا نشستی و به عیالت گفتی چای بیاور . حضرت می فرماید : اگر این لم دادن و استراحت و خواب و حتی این أنس و الفت با عیال و بچه اگر به غیر قُرب تو باشد من استغفار می کنم . از هر راحتی که در آن تو نباشی استغفار می کنم . از هر انس و الفتی که آن انس و الفت ، من یک نگاه کنم به دوستم ، رفیقم ، بگم و بخندم گرچه مشروع هم بوده است . حتی گاهی حرف های خوب هم ردّ و بدل شده است . حدیث و آیه و روایت خواندیم ، دعا کردیم و خواندیم امّا از خدا غافل شدیم . مگر می شود ؟! بله . می گویند : دو عارف با هم نشسته بودند و مطالب خیلی زیبایی ردّ و بدل می کردند . شب تمام شد . پایان شب که می خواستند حرکت کنند و از هم جدا بشوند . یکی از آنها گفت : عجب شب خوشی بود . به من که خوش گذشت . جالب بود . شب بسیار زیبایی بود . آن عارف که دقیق تر بود گفت : بد شبی بود . طرف مقابل گفت : چرا بد شبی بود ؟ ما که نه گناه کردیم و نه عرق و شرابی خوردیم ؟! عارفی که دقیق تر بود جواب داد : نخیر . چون من سعی کردم یک قصّه و داستان و روایتی بگویم تو خوشت بیاید و جلب توجّه تو بشود و تو هم به فکر این بودی که نظر من را جلب کنی ، هر دو از خدا غافل شدیم . نعوذ بالله بنده روی منبر نشسته ام ف گاهی می شود همین روی منبر انسان از خدا دور بشود . شما گاهی قرآن و روضه گوش می دهی ، نعوذ بالله حرم می روی ولی از خدا دور می شوی . غفلت و دوری از خدا ! خیلی باید حواسمان را جمع کنیم . یکی از این مداح های معروفِ کشوری چند سال قبل تشریف آورد منزل و گفت : فلانی : من چه کنم که در همان حین که درست مشغول مداحّی هستم و با استقبال زیاد روبرو شده ام ، آنجا خدا را فراموش نکنم . آنجا بیاد خدا باشم . راهش چیست ؟ گفتم : خوب معلوم است که آن صدا و حنجره ای که داری و می خوانی ، لحظه به لحظه بدان که آن فیض از ناحیۀ خداست . از ناحیۀ حضرت حق تعالی است . اگر چنانچه انسان غفلت کند همان مجلس برایش بت می شود . مجلس و منبر هم بت می شود . گاهی عبادات و طاعات خوب مان بت می شود . تعریف ها و تمجید ها بت می شود . خیلی باید مواظب باشیم . تائب شب می کند و صبح می کند در رضای خدا است . این روایت را خوب دقت کنید . که چقدر ارزش و بهاء می دهد به شخص تائب . خداوند برای این فرد تائب به عدد هر رکعت نماز مستحبّی که می خواند عبادت یک سال را برایش می نویسد . یعنی دو رکعت نافلۀ صبح خوانده ای خداوند عبادت دو سال را برایت می نویسد . اگر یازده رکعت نماز شب خواندی خداوند تبارک و تعالی یازده سال نماز شب برایت نوشته است . عبادت یک سال را برایت می نویسد . هشت رکعت نماز نافلۀ ظهر خواندی ، خدا هشت سال برایت عبادت می نویسد . هشت رکعت نافلۀ عصر خواندی خداوند هشت سال نماز برایت نوشته است . حالا هر عبادتی که می کنی بعد از توبه همینطور است . با هر آیه ای که بعد از توبه تلاوت کردی خداوند به تعداد هر آیه ای که می خوانی خداوند نوری برای تو قرار می دهد که در قیامت در ظلمات و تاریکی های قیامت نمانی و نجات پیدا کنی . خداوند تبارک و تعالی در شبانه روز به تعداد هر آیه ای که می خوانی نوری در صراط به تو می دهد و ثواب یک پیغمبر را به تو می دهد . یعنی هر شبانه روز اجر یک پیغمبر را به تو می دهند . حالا این پیغمبر چه کسی باشد ؟ حضرت ایوبّ باشد با آن همه گرفتاری . حضرت نوح باشد با آن همه اذیت ها ، حضرت آدم باشه با آن همه مشکلات ، حضرت یعقوب ، یونس ، ادریس و... خلاصه خدا می داند . قطعاً اجر و مزد بیشتری به او میدهد . بعد از آنکه شخص توبه کرد و بعد دوباره استغفار کرد با هر استغفار و تسبیحات اربعه ایی که می گوید به اندازۀ هر حرفش خداوند به او اجر و مزد حج و عمره می دهد . البته لازم نیست حتما آدم گناه کند و باز استغفار کند . اصلاً استغفار خودش عبادت است . استغفار هایی که ائمۀ ما می کردند لازم نیست استغفار از گناه باشد . یعنی همانطور که (لا اله الا الله) صلوات برآل محمد ، (ماشاءالله ، سبحان الله ،تسبیحات اربعه ، لا حول و لا قوّة الّا بالله العلی العظیم ، الهی العفو ، أستغفروالله ربّی و إتوب الیه هم عبادت است . لازم نیست حتماً گناه کنی تا بگویی (إستغفرالله ربّی و إتوب الیه) حضرت فرمودند : این بهترین عبادت است . چقدر باید خرج کنی که بروی مکّه . چقدر باید اذیت بشوی ؟ به جا آوردن یک عمره الآن حدود سه الی چهار میلیون خرج دارد . شما را به حضرت عباس(ع) این حرف ها باورتان بیاید . یک سبحان الله و یک استغفار و هر نوع تسبیحی که می کنی ، خدا برای هر حرفش یک عمره و یک حج مقبول و سعی مشکور می نویسد . آیا به نفع مان نیست که توبه کنیم ؟ آیا صرف می کند که انسان در گناه مقیم باشد ؟ به فکر هدایت و ارشاد خودش نباشد . به فکر عوض کردن خودش نباشد . پس باید سعی کنیم که عوض بشویم . اگر دو روزت با هم مساوی بود ضرر کردی . اگر دیشب مان با امشب مساوی بود ضرر کردیم . اگر امشب مان از دیشب مان بدتر است حضرت فرمودند : زیر خاک بروی بهتر است . چون رو به پیشرفت نبوده ای . اگر مساوی باشد مقبون هستی . اگر بدتر باشد فرمودند : زیر خاک برای او بهتر است . آنوقت این همه ثواب باشد ، حج و عمره به تو میدهند ، این ها کم است !؟ با هر آیه ای در قرآن خدا یک شهر در بهشت به او می دهد . ما این همه شهر را می خواهیم چکار ؟ به خدا در قیامت توی بهشت آنقدر افراد مؤمن و متدّین و خدا شناس هستند که به خاطر کثرت گناه و معصیت در بهشت جا ندارند ولی دستشان خالی است . و چون گفته اند : لا اله الا الله فقط از جهنم نجات پیدا کرده اند . فقط آنها را به دوزخ نبرده اند ولی در بهشت حیران و سرگردان هستند . شما اگر از تائبین واقعی باشی و در آنجا خانه زیاد داشته باشید چه می کنید ؟ می گویی : مثلاً من صد میلیون جمعیت را متقّبل می شوم . چون خداوند به تعداد هر آیه ای در قران یک شهر داده است . در هر شهر چقدر خانه و قصر دارد ؟ یکی از لذّت های بهشت همین است که بی پناهان و بی خانه ها را خانه بدهد . شما اگر بتوانید در دنیا صد واحد و خانه بسازید و به دیگران بدهید . به یکی از شهرها رفته بودیم برای تبلیغ . عدّه ای آمدند و به ما گفتند : آقایی اینجا هست که وضع مالی اش خوب است . ما یک دبیرستان دخترانه ای می خواهیم . آموزش و پرورش بودجه ندارد . اگر شما به این آقا بگویید به حرف می کند . چون او هم زمینش را دارد و هم هزینۀ ساختن ان را دارد . من هم رفتم خدمتش و بلآخره ایشان زمین را واگذار کرد . گفت می دم . ولی یک زمینی همین نزدیک منزلم دارم ، همان را می دهم که من هر وقت چشمم به دیوار این مدرسه افتاد لذّت ببرم . و هزار متر زمین داد و در حدود پانزده سال پیش چهل میلیون تومان هم پول جهت ساختش داد . این فرد می گوید : من هر وقت نگاه می کنم لذّت می برم . اگر شما مسجد و حسینّیه ای بسازی لذّت نمی بری ؟ یک درب برای حرم درست کنی ، هر وقت از جلوی آن رد میشوی نگاهی میکنی و با خودت می گویی : این درب را من ساختم . الحمدالله که توفیق نصیبم شد . آنوقت توی بهشت به خاطر آنکه از توابیّن واقعی بوده ای خداوند تبارک و تعالی این همه شهر به تو می دهد که افراد را ببری و پناه بدهی . خداوند قبرت را نورانی می کند . دیگر قبرت تاریک نیست . ظلمت قبر نداری . آن ظلمت قبری که وجود مقدّس امام سجاّد (ع) برایش گریه می کند . ( إبکی ، ما لی إبکی ، لظلمت قبری) گریه می کنم و چرا گریه نکنم برای تاریکی و تنگی قبرم . خداوند صورتت را هم منوّر و نورانی می کند . رو سفید می شوی . عدّه ای در قیامت با صورت سیاه وارد صحرای محشر می شوند . افراد به او می گویند : تو که در دنیا سفید پوست بودی . تو که سودانی (یعنی سیاه چهره) نبودی ! می گوید : بله فلان گناه را کردم و صورتم سیاه شد . این جرم ان گناه است . لذا در دعای موقع وضو امیرالمؤمنین(ع) از سیاه شدن صورتش در قیامت به خدا پناه می برد و می فرماید : خدایا آنروزی که همه صورت ها سیاه می شود صورت من را سیاه نکن . هنگام هر وضو پیغمبر(ص) این دعا را می خواند . یعنی خیلی خطرناک است که اسنان با صورت سیاه وارد صحرای محشر بشود . و وقتی انسان توبه می کند با صورت سفید وارد محشر می شود . به تعداد هر مویی که در بدنش هست خداوند نوری به او میدهد . در بدنت چقدر موی داری ؟! پیغمبر(ص) مبالغه نمی کند و در کلام ائمه مبالغه حقیقت است . چون مبالغه خلاف حقیقت است پیغمبر(ص) و ائمه هیچ زمانی خلاف حقیقت صحبت نمی کنند . هر چه می گویند از طرف خدا است . گویا به اندازۀ وزن بدنش طلا در راه خدا انفاق کرده است . به تعداد ستارگان آسمان گویا مردم را از رقّیت و اسارت آزاد کرده است . در هر کهکشان و آسمانی چقدر ستاره هست ؟ چه کسی تعداد این نجوم و ستارگان را می داند؟ به خدا کسی جز ذات پروردگار نمی داند و ائمه هم باید از خدا بخواهند که به آنها بگوید و باید از امیرالمؤمنین سوال کرد که خدا به او داده است . شدت قیامت و عذاب قیامت به او سرایت نمی کند .
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
به نام خدا - محمد جرجانی هستم فرزند عارف بزرگوار آیت الله جرجانی شاهرودی هستم که افتخار شاگردی پدرم را پیدا کردم. بیاییم با هم به گوشهای از بیانات ایشان گوش جان بسپاریم.