شاگرد پدر

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله الرب العالمین والسلام و الصلاة علی سیدنا و نبیّنا ابوالقاسم مُصطَفی مُحَّمَد (ص) و آله الطیّبین الطاهرین المعصومین و لعن دائم علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین .
امّا بعد قال الله تبارک و تعالی : ( و ما خلقت الجنّ و الانس الّا لیعبدون )
بحث و صحبت مان در شب های قبل راجع به عبودّیت بود . أن شاء الله به حول و قوۀّ پروردگار این بحث را ادامه می دهیم در قِسم افضل عبادت . یکی از خصوصیات انسان این است که خداوند قدرت و توان به این بشر داده است که می تواند از هر چیزی افضلش را انتخاب کند . خداوند هم افضل و بیشتر را می پذیرد . مثل این آیه که می فرماید : ( أنّ أکرمکم عند الله اتقیکم ) درست است که خداوند اهل تقوا را دوست دارد ، متوکل را دوست دارد . انسانی که عمل حَسَن را انجام بدهد دوست دارد . امّا خداوند أفضل را بیشتر دوست دارد . کسی که أصبر است یعنی صبر بیشتری دارد ، کسی که احلم است ، حلم بیشتری دارد ، کسی که تقوای بیشتری دارد خوب معلوم است که خداوند او را بیشتر دوست دارد . همین طور که حضرت پیغمبر(ص) فرمودند : ( أنّ أقربکم الیَّ یوم القیامة ، أحسنکم خلقاً ، أفضلکم ایماناً ، أبّرکم به قرابة ، أکظمکم للغیض و...) پیامبر(ص)فرمودند : فردای قیامت که بشود ، کسی به من نزدیک تر است که از همه صبور تر باشد ، حلم و بردباری اش بیشتر باشد ، با اقوامش بیشتر محبت کند ، کظم غیض بیشتری کند ، خود کظم غیض زیباست و خوب است که انسان کظم غیض کند و خشم و غضبش را فرو ببرد . امّا هر کس در این امر افضل باشد بهتر خودش را کنترل کند در پیش تر است . ما راجع به همین قضیّه  روایات و آیات  متعددی داریم .( فبشّر عباد الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه ) بشارت بده به آنهایی که همۀ حرف ها را می شنوند امّا احسنش را انتخاب می کنند . پس خدا این قدرت و توان را به ما داده است که ما می توانیم در هر چیزی أحسنش را انتخاب کنیم . پس درعبادت هم باید بهترینش را انتخاب کنیم . أفضل روزه ، أفضل مجالس ، أفضل دوستان و رفقا ، أفضل اخلاق و اخلاص را انتخاب کنیم . چرا در امور مادّی لازم نیست کسی به ما بگوید و ما خودمان بهترینش را انتخاب می کنیم ؟ وقتی می رویم بازار و اگر آن میوه فروش اجازه بدهد ما میوه های خوب را انتخاب می کنیم . دست چین می کنیم . گرچه بعضی از میوه فروش ها خودشان هم به حرف خودشان نمی کنند و دروغ می گویند . ابتدا می گویند : از دست یک کنار می فروشم ولی خودش که می ریزد ، میوه های خوب را کنار می زند و از زیر میوه های خراب را برای تو می ریزد . روی میوه ها را خوب می چیند و تزیین می کند . مشتری نگاه می کند و با خود می گوید عجب میوه های خوبی . ولی بعد وقتی از زیر میوه ها می ریزد می فهمی که چقدر خراب است . باید به این فرد میوه فروش بگویی : بی انصاف چرا از دست یک کنار نمی ریزی ؟ چرا روی میوه ها را از میوه های خوب چیده ای تا مشتری جذب کنی ؟ این کار یعنی تدلیس  و تدلیس حرام و گناه  است . کسی که جنسش را با تدلیس و کَلک و حقّه بازی و بفروشد اگر روزی یک میلیارد هم درآمد داشته باشد والله ضرر کرده است . چون به مردم خیانت و اجحاف کرده است . امیرالمؤمنین (ع) از کنار خرما فروش رد می شدند ، دیدند خرما فروش خرما های خوب را جدا و خرما های بد را جدا کرده است ! حضرت فرمودند : چرا این کار را کرده ای ؟  عرض کرد : آقا قیمت ها فرق داردو خرمای بد را ارزان تر می فروشم . حضرت فرمودند : این کار تو باعث می شود که پولدار ها همیشه خرمای خوب بخورند و خرمای بد برای بی پول ها باشد . پول دارها کباب بخورند و بی پول ها دود کباب ! نخیر همۀ جنس خوب و بد را همانطور که هست بطور طبیعی با هم قاطی کن و قیمت عادلانه ای بفروش تا همۀ مردم بتوانند از این نعمت های الهی بهره بگیرند و استفاده کنند . متأسفانه  بعضی قصاب ها هم اینگونه اند . گوشت توی یخچال خیلی خوب است ولی بعد می بینی که استخوان و دنبه و... را برای تو ریخته است ! ظاهر سازی و تدلیس در هر کاری بد است . صداقت و راستی خوب است . به حقیقت و صداقت عادت کنیم . ( النجاة فی الصدق کما هلاک فی الکذب )  پیغمبر (ص) فرمود : ( أفضل عبادة الفقه )  بهترین عبادت ها فقه است  . فقه یعنی فهم دقیق دین . فقیه یعنی کسی که دین و اسلام را خوب شناخته است . حلال و حرام را شناخته است و اسلام را به مردم معرفی می کند . اگر مردم اسلام را از اسلام شناس واقعی و حقیقی بشناسند و بگیرند دیگر سراغ دین دیگر نمی روند . چرا از روزی که مسئلۀ ولایت فقیه مطرح شده است ، اینقدر آمریکا و اسرائیل و انگلیس و دشمنان اسلام و منافقین خلق و سرمایه دار های بی درد با ولایت فقیه مخالفت می کنند ؟ چون می دانند اگرمردم اسلام را از این دیدگاه بشناسند ، گور آنها کنده شده است! لذا می خواهند یک اسلام آمریکایی و عُمری و ابوبکری و وهاّبی ، اسلامی که در آن سیاست و مبارزه با ظلم نباشد . (اسلامی باشد مانند : آهسته برو آهسته بیا که گرگ شاخت نزند !) اسلامی که کاری با منافع دشمن نداشته باشد . با سیاست های کاذب طاعوتیان و دنیا دوستان کار نداشته باشد . اسلام بی درد و رفاه طلب . افرادی که در گوشه و کنار این کشور هستند . مسلمان های بی درد ، سفره های رنگینی در صبح دعای ندبه شان پهن می کنند از کباب ، مغز گردو ، انواع میوه ها و... . خوب هر کسی به آن سفره ها تن می دهد و شلوغ می شود . امّا سفره هایی نان و سبزی هم به زور می دهند خلوت می شود . بله خرج کردن برای اسلام و قرآن ناب محمدّی زیباست . برای تقویت اسلام غذا دادن و خرج کردن خوب است در صورتیکه افراد بیایند و  در این مجالس معارف  ، اسلام ، حلال و حرام را بشناسند . دشمن را بشناسند . از مکائد دشمن آگاه بشوند . و الّا اسلامی که برای یزیدیان ضرر نداشته باشد می گویند : هر چقدر دلت می خواهد عزاداری کن ! در زمان طاغوت می گفتیم : اسلامی که برای یزید ضرر نداشته باشد ، مجلس روضه و هیئتی که برای یزید ضرر نداشته باشد ، یزید هم می آید کمک می کند و می گوید یا حسین . عمر ابن سعد هم می آید می نشیند و می گوید : یا حسین ! مگر عمر ابن سعد امام حسین (ع) را قبول نداشت ؟ خدا شاهد است که تا شب هفتم عمر ابن سعد پشت سر امام حسین(ع) نماز می خواند . خودش هم خوب می دانست که امام حسین(ع) بر حق است . مگر عمر و ابوبکر و معاویه  نمی دانستند امام علی (ع) بر حق است ؟ اتفاّقاً علی شناسی معاویه از من تو بهتر بود . منتها دنیا طلبی و ریاست طلبی معاویه او را بیچاره کرد . دنیا طلبی و ریاست طلبی عمر و ابوبکر آنها را بیچاره کرد . والّا خودشان خوب می دانستند که علی (ع) افقه و افضل و اشجاع است . علی (ع) در همه چیز افضل است . ( أفضلکم علی ، اشجعکم علی ، احکمکم علی ، اعدلکم علی  ) آنقدر از این افضل و تفضیل ها دربارۀ علی (ع) از قول پیغمبر(ص)  در روایات رسیده است که خدا می داند . پس فرمودند : بالاترین عبادت فقه است . هر کس به اندازۀ خودش باید فقیه شود . یک وقت هست که شخص فقه استدلالی را می فهمد و مجتهد می شود و می تواند فتوا و رأی و نظر فقهی بدهد خوب آن لازم است که به حوزۀ علمیه باید برود . امّا اگر کسی به اندازۀ رفع ضرورتش می خواهد مسئله را بفهمد باید حلالی و حرام را یاد بگیرد . مسائل اخلاقی دین و اعتقادات را یاد بگیرد . امروز دشمن آنقدر شبهات به اعتقادات وارد می کند که غوغا است . چند سال کانال و سایت در حال شبهه وارد کردن به مکتب تشیّع است . یعنی لبۀ تیز تیغ دشمن به سمت تشیعّ است . چرا این ها با اسلام سعودی کار ندارند ؟ چرا با اسلام مصری کار ندارند ؟ چرا با اسلام ناب محمّدی کار دارند و مخالف هستند ؟ دشمن با اسلامی کار دارد و دشمن است که در رأس آن ولی فقیه باشد . در رأس ان یک سیاستمدار دینی باشد که سیاست های کاذب آنها را کاملاً بررسی کند و با یک سخنرانی همه را خنثی کند . این ها از این نوع فقاهت  شب و روز بد گویی می کنند . والّا این ها با ولیّ فقیهی که با سیاست کار نداشته باشد دشمنی ندارند . جلوی او خم می شوند و دست او را هم می بوسند و برایش حتی پول هم می فرستند . امّا با آن ولّی فقیهی که بخواهد جلوی این ها بایستد ، دشمنی می کنند و هر نا به سامانی که در مملکت باشد به او نسبت می دهند .! ن یادم هست که در زمان دولت شهید رجایی (رض) بر اساس بررسی و تحقیق کامل متوجه شدیم که دشمن دویست کانال انتقاد و ایراد راه اندازی کرده بود ! الآن خیلی بیشتر است . بعد فرمودند : (أفضل العبادة قول لا اله الا الله ، محمد رسول الله ، و لا حول ولا قوة الّا بالله العلی العظیم ) بهترین عبادت ها این اذکار است . و بهترین دعا ها هم استغفار و توبه  است . انسان وقتی توبه  می کند آن را جدّی بگیرد . سپس حضرت  پیغمبر (ص) فرمود : ( فاالعلم أنّه لا اله واستغفروا لذنبک ) استغفار کن برای لغزش هایت . ( أفضل العبادة أجراً أخفاها ) از دیگر عبادت ها آن عبادتی خوب است که مخفیانه صورت بگیرد . البته منظور از عبادت مخفیانه اینجا نماز های روزانه نیست . نماز های روزانه را باید علنی بخوانیم . برویم به جماعت .  اشکال ندارد که علنی برویم . اینجا ریا نمی شود بلکه تشویق دیگران و تبلیغ دین است . در روایات هست که وقتی می خواهید زکات و حقوق شرعی ات را بدهی علناً بدهی . تا دیگران هم ببینند و تشویق بشوند  به این ریا نمی گویند . یا اگر به مجلس عزا رفتی خودت را به صاحب عزا نشان بده . برو جلو و به صاحب مصیبت بگو من آمدم عرض تسلیت کنم . خدا به شما صبر بدهد . اینجا ریا نیست و خود خدا و پیغمبر(ص) فرموده اند نشان بدهید . آن عبادت هایی مخفیانه اش بهتر است که مستحّبی باشد . انسان نماز شبش را در خانه اش بخواند . بعضی سجده های طولانی را در خفا و در منزل داشته باشد . در مراکز عمومی و تکایا و حسینیّه و حرم زیاد سجدۀ طولانی انجام ندهد چون ممکن است ریا بشود . پیغمبر (ص) فرمودند : یکی از بهترین عبادت ها هم عفاف است . عفتّ چرا برای زن و مرد عبادت است . زن وقتی عفیفه باشد خودش را برای مرد می پوشاند . زن عفیفه خودش را آرایش نمی کند و به اجنوی نشان نمی دهد . زن عفیفه لباس نازک و بدن نما نمی پوشد ، با نامحرم بگو و بخند نمی کند ،  سر یک سفره با نامحرم نمی نشیند حتی اگر پسر عمو و پسر خاله و... . کاملا خودش را حفظ می کند . از حضرت زهرا(س) سوال کردند که بهترین عمل برای یک زن چیست ؟ فرمودند : بهترین عمل برای یک زن این است که نه او مرد نامحرم را ببیند و نه نا محرم او را ببیند . مرد هم باید عفیف باشد . عفتّ کلام و چشم داشته باشد . عفّت زبان و فکر و ذهن داشته باشد . عفّت قلب داشته باشد . یعنی از طریق قلب و فکر سمت نا محرم نرود . به اجنوی تمایل پیدا نکند . با گوشش گناه نکند . دستش عفّت داشته باشد . ( أفضل العبادة غلبة العادة ) بهترین عبادت غلبه بر عادت بد است . گاهی انسان عادات بدی دارد که باید با آن مبارزه کند . اگر عادت کرده است نماز اول وقت بخواند ، نماز شب بخواند ، قبل غذا دست هایش را بشوید ، قبل از غذا نمک بخورد ، سحر خیز باشد ، شب قبل از خواب قرآن بخواند ، صبح ها قرآن بخواند ، دعای یستشیر و عشرات بخواند ، حرم برود ، زود تر سلام کند ، پیش پای بزرگترها بلند شود  تمام این عادت ها زیباست و خوب است . کانت ( دانشمند غربی ) می گوید : اگر من به کارهای خوب عادت کنم اشکالی ندارد . ولی عادت به کار بد،  بد است . عادت به غیبت کردن ، عادت به دروغ گفتن ، عادت به خیانت ، عادت به غنا و موسیقی ، عادت به فیلم های نا مشروع ، این ها بد است . ما باید به کارهای خوب عادت کنیم . باید خودمان را به کارهای مثبت و نورانی عادت دهیم . لذا یکی از دستورات سلوکی ما این است که باید عادت کنیم . اینکه مثلاً در دستورات چلّه نشینی است که چهل روز این ذکر ، کار و ... برای چیست ؟ حضرت فرمودند : به هر کار خوبی که می خواهید عادت کنید تا یک سال مداومت کنید . و یا کار بد را ترک کنید . ( أفضل العبادة الزهادة ) بهترین  عبادت  زهد  و بی رغبتی در دنیا است .  ( أفضل العبادة الفکر ) بهترین عبادت تفکر است . تفکر در کارها و عظمت خدا است . تفکر در زمین و آسمان و شمس و قمر است . این ها توحید را قوی می کند . تفکّر در جسم خودت . تفّکر در کبد و کلیّه ات . شما وقتی می روید و دستگاه های عظیم دیالیز را می بینید که چقدر انسانها و دانشمندان و دکتر ها سالها درس خوانده اند و زحمت کشیده اند تا بتوانند دستگاه تسویه خون را درست کنند که خون به وسیلۀ آن تسویه می شود .با این تجهیزات  برق قطع شود کار نمی کند . خراب می شود . مریض باید بماند تا دستگاه درست بشود ! امّا این چه عظمتی است که دو تکۀ گوشت مانند لوبیا در بدن تو قرار داده است که کار آن دستگاه دیالیز را انجام می دهد و خون تو را صاف و تصفیه می کند ؟!  لذا تفّکر در عظمت موجودات و پرندگان عبادت است . به قطرات باران نگاه کنی عبادت است . به ذرّات خاک نگاه کنی عبادت است . به زمین آب می دهید و از آن چندین نوع گیاه می روید . تا به حال دانشمندان  هشت هزار نوع گیاه داروئی شناسایی شده است . که هر کدام خاصیّت درمانی  دارند .  تمام این ها از خاک روییده است ! این چه دستگاهی است که هر گیاهی نیرو را از خاک می گیرد و یک نوع میوه می دهد ! از همین خاک درخت گلابی  نیرو می گیرد و گلابی تحویل می دهد . درخت اَنار نیرو می گیرد و اَنار تحویل می دهد  و... . همۀ درختان از خاک تغذیه می شوند و انواع میوه تحویل می دهند . در یک مشت خاک بالقوة همه چیز هست . گردو ، پسته ، میوه و حبوبات و... .
ای همه هستی زِتو پیدا شده
خاک ضعیف از تو توانا شده
زیر  نشین  حرمت    کائنات
ما همه قائم به تو قائم به ذات
( أفضل العبادة غض البصائر ) چشم پوشی از ناموس مردم عبادت است . آنجا که دل رفت جلویش را بگیر . اگر چشمت رفت دلت نرود . به قول بابا طاهر :
ز دست دیده و دل هر دو فریاد
که  هر چه دیده بیند دل کند یاد
بسازم  خنجری  تیغش زِ فولاد
زنم  بر دیده  تا دل  گردد آزاد
ما می گوییم : نخیر چشمت را کور نکن ، دل را درست کن و تزکیه کن . برو خدا را در این دل جای بده . ( القلب حرم الله و لا تسکن حرم الله غیر الله ) قلب حرم خداست و در حرم او غیر خدا را جای نده . ( أفضل العبادة الأخلاص العمل ) افضل و بهترین عبادت ها اخلاص است . ریا کاری را کنار گذاشتن است . آدم ریا کار به خدا ایمان ندارد . آدم ریا کار خدا را ناتوان می بیند و لذا برای برآورده شدن حاجتش به فکر جلب توجه مخلوق است . چرا ریا کار ریا می کند ؟ چون می خواهد جلب توجه کند و به مردم بفهماند که مردم خواسته هایش را برآورده کنند . این مصیبت است که به خدا بد بین شود . اگر باورمان بیاید که هر چه بخواهند مردم به ما بدهند والله خدا بهتر از آن را می دهد ، آنوقت ریا می کند ؟! ( لا عبادة کالخضوع ) عبادتی مانند خضوع نیست . خداوند به چیزی بهتر از عفّت شکم و شهوت عبادت نشد . خیلی ها را شکم و شهوت بیچاره کرد . یا گرفتار شکم شدند و یا شهوت . وقتی از امام باقر(ع) سوال کردند : بهترین عبادت چیست ؟ حضرت فرمودند : هر چیزی را از خدا خواستن عبادت است . ما از این افضل ها زیاد داریم . بالاترین عبادت ها این است که انسان خدا را خوب بشناسد و در مقابل خدا تسلیم بشود . مطیع خدا بشود . اول و پایۀ دین خدا شناسی است . اگر ما خدا را شناختیم به او تن می دهیم . آن کس که تو را شناخت جان را چه کند ؟
فرزند و عیال  و  خانمان  را  چه کند ؟
دیوانه   کنی   هر  دو   جهانش   بخشی
دیوانۀ   تو   هر دو جهان  را  چه  کند؟
سپس فرمودند : بالاترین عبادت ادای حق مؤمن است . امام(ع) قسم می خورد که ؛ والله خدا به چیزی بهتر از ادای حق مؤمن عبادت نشده است . این حق مؤمن ممکن است هر کسی باشد ؛ برادرت ، خواهرت ، مادر و پدرت ، استاد و همسایه ات ، شاگردت . هر کدام این ها حقوقی دارند . باید حقوق افراد را شناسایی کنیم و ببینیم که افراد چه حقوقی بر گردن ما دارند ؟ اگر ما حق را ادا کردیم این أفضل عبادت است . همۀ ما به گردن یکدیگر حقوقی داریم . رسالۀ حقوق امام سجادّ (ع) را باید هر جوان مسلمان بخواند . حدود پنجاه و خورده ای حق را حضرت در آنجا بیان کرده است . اخیراً این صحیفه های سجادّیۀ (ع) که چاپ شده است به ضمیمۀ رسالۀ حقوق امام سجادّ(ع) است . سعی کنید این رساله را بخوانید . پا و چشمتان ، دستتان ، مادر و پدر ، مسجد ، مرکب سواری ، دوست و... همه به گردنت حق دارد که اگر این حقوق را شناسایی و پرداخت  کردیم  بهترین عبادت است . پس (والله  ما عبد الله بشئٍ افضل من اداء حق مؤمن ) و بعد فرمود : خدا به چیزی بهتر از عقل عبادت نشده است . در قرآن چقدر آیات داریم ؟  در یک آیه نفرموده : چنین کردیم تا مردم قبول کنند  ! نخیر فرموده : ( لقومٍ یعقلون ) تا مردم فکر کنند و عقل و فهم شان را به کار بیاندازند . احساسات شان را کنار بگذارند . عبادت و عزاداری و سینه زنی ارزش دارد که همراه با عقل و تدبّر باشد . بدانم امام حسین (ع) برای چه کشته شد ؟ بارها عرض کردیم که بعضی مجالس و سینه زنی ها آنقدر طول می کشد که فردا صبح نماز همه آنها قضا می شود ؟! شما را به خدا امام حسین (ع) در شب عاشورا نمازش قضا شد ؟! بخدا قضا نشد . جلسات و عزاداری ها باید طوری تنظیم بشود که حتماً به نماز صبح لطمه وارد نشود . گناه است . در زیارت امام حسین (ع) می خوانیم : ( أشهد أنکّ قد أقمت الصلاة و أتیت الزکاة و أمرت بالمعروف و نهیت عن المنکر و جاهدت فی الله حق الجهاد حتی عطاک الیقین ) شهادت می دهم که تو برای به پا داشتن و ماندن نماز قیام کردی .
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

سخنرانی فوق را حضرت استاد جرجانی در شب هشتم ماه محرم سال۱۴۳۵ه ق مصادف با ۱۳۹۲شمسی  در هیئت جنت الزهرا(س)ایراد فرمودند